Nis udhëtimin tënd- Panairi Ndërkombëtar i Turizmit Tirana 2019

Nga Misela Patrioti

Vetë jeta është një udhëtim, ndaj shpirti duhet të jetë një turist, edhe nëse është vetëm një herë në një kohë, duhet të njoh vlerën e njerëzve, pasi ai është një ndryshim që vazhdon, i thellë dhe i përhershëm në idetë e jetës. Ndoshta në udhëtim do të takosh shumë virtyte nga njerëz kalimtarë, por ndoshta do të takosh dhe veten, e më beso para pasqyrës nuk do të ndihesh më njësoj. Destinacioni drejt një vendi që t’i ëndërron të shkosh, nuk është një udhëtim, por një mënyre e re për të parë botën. Udhëtimi ripërtërin harmoninë e zbehur mes njeriut dhe fuqisë së universit.

Rëndësia e turizmit

Turizmi është bërë një sektor i rëndësishëm që ka një ndikim në zhvillimin e ekonomisë së vendit. Përfitimet kryesore të turizmit janë krijimi i të ardhurave dhe krijimi i vendeve të punës. Për shumë rajone dhe vende është burimi më i rëndësishëm i mirëqenies. Aftësia e ekonomisë kombëtare për të përfituar nga turizmi varet nga disponueshmëria e investimeve për të zhvilluar infrastrukturën e nevojshme dhe aftësinë e saj për të plotësuar nevojat e turistëve. Shqipëria ka një potencial turistik për zhvillimin e turizmit bregdetar dhe formave të tjera alternative të turizmit.

Ndikimi në trashëgimin kulturore

Turizmi gjithashtu lejon që pasuria të injektohet në një komunitet në mënyra të ndryshme.
Përveç të ardhurave, ka edhe avantazhe fantastike kulturore për turizmin. Mund të jetë një burim krenarie për komunitetet lokale dhe u lejon atyre të shohin historinë e tyre dhe trashëgiminë kulturore dhe të zhvillojnë identitetin e tyre të komunitetit. Kjo i ndihmon banorët vendas të mbajnë traditat dhe kulturën e tyre, duke e treguar atë për të gjithë vizitorët. Ky avantazh i turizmit është ajo që ka ruajtur shumë vende të trashëgimisë lokale nga shkatërrimi, përveç që t’u japë turistëve një pasqyrë të mrekullueshme në mënyrat e jetës lokale.

Sjellja e turistëve në një komunitet i jep jetë të re dhe krijon mundësi për sipërmarrësit që të krijojnë shërbime dhe produkte të reja ose objekte që nuk do të ishin të qëndrueshme vetëm në bazë të popullatës lokale të banorëve. Turistët janë të gjithë klientët potencialë dhe me qasjen e duhur mund të vihet në shënjestër në një strategji biznesi që lejon sukses.

Turizmi ju bën një njeri më të mirë

Më shumë sociale – Ju mësoni të bëni miq, të krijoni marrëdhënie edhe me njerëz të kulturave të ndryshme.

Ju përmirëson komunikimin – Udhëtimi jo vetëm që ju bën të ndiheni mirë duke biseduar me të huajt, por ju bën edhe komunikues më të mirë. Pas bisedës me njerëzit gjatë gjithë kohës, të njëjtat pyetje bëhen të mërzitshme. Ndaj njerëz të rinj, ide të reja, do ju motivojnë të bisedoni më gjatë.

Më shumë besim – Ti e ke udhëtuar botën. Me pak fjalë, keni bërë gjëra të mrekullueshme. Si mund të mos jeni të sigurt për aftësitë tuaja? Pasi të keni arritur kaq shumë, do të ndiheni shumë më të sigurt për të arritur atë që keni vendosur në mendjen tuaj.

Më shumë praktik – Ju keni humbur fluturime, keni hypur në autobusë të ngadaltë, kthesa të gabuara, vonesa, ushqim të pashëndetshëm rrugor, dhe shumë më tepër. Pra, ju keni mësuar se si t’i përshtatni planet tuaja nga ndryshimet e situatave. Jeta ju hedh në vështirësi, por ju ia dilni mbanë.

Më shumë aventurier – Kur bëheni të sigurt në aftësinë tuaj për të bërë ndonjë gjë, bëni gjithçka. Cili është qëllimi i jetës nëse nuk del nga zona juaj e rehatisë?!

Siguron paqen e mendjes- Ne të gjithë kemi stres dhe tension në jetën tonë. Udhëtimi na detyron të shkëputemi përkohësisht nga rutina jonë normale, duke na ndihmuar të vlerësojmë njerëzit dhe gjërat që kemi përreth. Si ajo thënia e famshme “Nuk e dimë kurrë vlerën e asaj që kemi derisa ta humbasim”.

Ndihmon që të merrni mendime origjinale dhe kreative- Besohet se nëse dikush del jashtë zonës së rehatisë, mendja bëhet më krijuese. Për të zhvilluar lidhje të reja nervore që shkaktojnë mendime origjinale dhe krijuese, duhet të eksploroni vende të reja dhe të dilni nga rutina juaj e përditshme.

Përmirëson tolerancën tuaj për pasiguri- Gjatë udhëtimit, do të gjeni veten të mbërthyer në situata ku gjërat nuk shkojnë gjithmonë ashtu siç është planifikuar. Situata të tilla do t’ju ndihmojnë të mësoni të përballoni pasiguritë në jetë.

Ngritja e besimit tuaj- Të jesh në një vend ku nuk njeh njeri do të të ndihmojë për të fituar besimin dhe mprehtësinë e mendjes. Ju do të zhvilloni aftësinë për të përballuar pengesat, të cilat do t’ju bëjnë një person të sigurt.

Ju jep një asimim të dytë- Takimi me njerëz të ndryshëm nga kultura dhe shoqëri të gjera siguron një arsimim që është e pamundur të futet në një shkollë, kolegj ose universitet tradicional. Nuk ka zëvendësim për shkollimin në “bankat e realitet”.

Krijon kujtime- Nëse udhëtoni me miqtë dhe anëtarët e familjes, udhëtimi ju ndihmon të krijoni lidhje më të forta dhe të bëni kujtime. Gjithashtu mund të ruani kujtimet e një jete duke krijuar albume me fotografi ose duke i publikuar ato në mediat sociale.

Ndihmon të argëtohesh- Pa marrë parasysh moshën tuaj, ekziston gjithmonë një kohë kur fëmija brenda jush dëshiron të ketë pak argëtim. Kur udhëtoni, çliroheni nga normat dhe komplekset dhe shijoni realisht atë që bëni.

Ndihmon që të njiheni me veten- Ndërsa udhëtoni, mund të gjeni veten të mbërthyer në situata që zakonisht nuk do të përjetoni në jetën tuaj të përditshme. Kjo mund t’ju ndihmojë të kuptoni veten dhe si reagoni ndaj rrethanave të tilla, duke ju përgatitur për situata të ngjashme.

Pra, udhëtimi dhe gjithçka që ai përfshin mbetet një ogur i mirë në jetën e secilit prej nesh, duke ndihmuar që nga jetesa e një individi, bizneset e deri në kulturën e një vendi. Të gjitha këto do të ndërthuren në Expocity Albania, gjatë Panairit Ndërkombëtar të Turizmit Tirana 2019, ku aktorët më të rëndësishëm të këtij sektori do t’ju tregojnë konkretisht rëndësinë e tij, e sesi secili prej nesh do të ndjejë përgjegjësinë dhe përfitimet që kemi ndaj tij.

Cilat janë burimet më të rëndësishme për marrjen e informacionit nga bizneset?

Një studim i fundit i kryer nga CEIR zbulon se profesionistët e bizneseve vlerësojnë më shumë takimet ballë për ballë dhe marrëdhëniet ekzistuese si burim informacioni për bizneset e tyre dhe përsa i përket vendimarrjeve të tyre për blerje të ndryshme…

Prezantimet tregtare (panairet) janë burimi më i rëndësishëm për marrjen e informacionit dhe të vendimeve blerëse, sipas një sondazhi të ri nga Qendra për Kërkime e Industrisë Ekspozuese (CEIR) në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Raporti gjithashtu thekson se ndërveprimi me të tjerët dhe marrëdhëniet ekzistuese, janë ndër burimet më të besueshme të informacionit.

CEIR publikoi publikoi më 31 korrik një pjesë të raportit të tij kërkimor, ROI Playbook. Raporti hulumtoi shumëllojshmërinë e burimeve që profesionistët e biznesit që marrin pjesë në takime B-to-B mbështeten për të marrë sa më shumë informacionin që u nevojitet për bizneset e tyre. Pjesëmarrësit i renditën ato burime nga ato më me vlerë, tek ato më pak të vlefshme.

Pjesëmarrësit renditën dy kategori, prezantimet B-to-B dhe komunikimet me shitësit dhe furnizuesit, ku e para ishte burimi kryesor, në 57 për qind, ndërsa komunikimet me shitësit dhe furnizuesit morën 41 për qind.

“Përsa i përket pjesëmarrësve që marrin pjesë në ekspozita/prezantime dhe asaj që ata përpiqen të përfitojnë prej tyre, nuk është se ka ndonjë ndryshim shumë të madh me të kalurën, tha CEO-ja e CEIR, Cathy Breden. Ata marrin pjesë në këto prezantime (panaire) për të blerë dhe për të mësuar, për të parë produkte, teknologji dhe trende të reja, vazhdoi ajo më tej.

Rezultatet e raportit theksojnë rëndësinë e madhe të takimeve ballë për ballë për profesionistët e biznesit. Takimet ballë për ballë me kolegë të tjerë, apo të parit më nga afër e produkteve të reja, i ndihmon ata të përcaktojnë dhe të vlerësojnë më mirë se cilat janë ato informacione që atyre do t’u vlejnë për biznesin e tyre.

Besimi rritet dhe bëhet më i madh kur e takon dikë personalisht dho jo virtualisht, tha Znj. Breden. Një nga rezultatet e para të këtij raporti dhe që i bën këto prezantime (panaire) unike është fakti i të takuarit ballë për ballë të personit që fshihet pas krijimit të një produkti të caktuar.

Aspekte të tjera që i veçojnë takimet B-to-B si një burim me vlerë janë diversiteti i ekspozuesve në një vend të vetëm dhe aksesi në kohë reale për furnizuesit, citohet më tej në raport. Së bashku me prezantimet (panairet), burimet e tjera që kërkojnë profesionistët e biznesit janë komunikimet me shitësit dhe furnizuesit, duke vijuar më tej me komunikimet me rrjetin e kolegëve të tyre.

“Rezultatet vetëm sa riafirmojnë përsëri nevojën për krijimin e eventeve të tilla, në të cilat njerëzit ndërveprojnë me njëri-tjetrin. Në ditët e sotme, besimi tek kompanitë dhe tek qeveritë tona është në një nivel shumë të ulët dhe një nga mënyrat për të ndërtuar marrëdhënie të mbështetura në besim është duke ndjekur prezantimet (panairet) tregtare”, shprehet Znj. Breden.

Studimi përmbante përgjigje nga më shumë se 3.700 persona të zgjedhur nga listat e pjesëmarrësve nga një kampion i rastësishëm i 21 ekspozitave B-to-B që mbulonin të gjithë sektorët e industrisë. Në raportet e ardhshme, CEIR do të fillojë të analizojë rezultatet sipas sektorëve dhe demografisë, tha Znj. Breden.

Burimi: http://www.monitor.al/cilat-jane-burimet-te-rendesishme-per-marrjen-e-informacionit-nga-bizneset/; CEIR.

Pika kryesore nga Kongresi i 85-të UFI në Shën Petersburg

Exhibition World pyeti Howard Klein, moderatorin e Kongresit të 85 të UFI-t në Shën Petersburg, për të vecuar pikat kryesore nga ky event i rëndësishëm i vitit për sektorin.

Duke marre parasysh qe kam qenë shumë herë në Rusi, isha i etur të shihja se si do të shkonte Kongresi i UFI-t në Shën Petersburgut; ishte kënaqësi që e mbështeta atë nga skena. Këto janë ndër pikat kryesore që do të vecoja:

Eksperti i konkurrencës botërore, Stephane Garelli, dha një udhëtim të shpejtë dhe të furishëm “si me slitë” përmes ndryshimit të mjedisit global të biznesit. Ishte mbështetur me disa faqe prezantimi prekëse – me qartësi mesazhi që goditën si Kalashnikov!
Anëtarët e UFI mund të shikojnë sesionin e tij në seksionin anëtar të faqes së UFI.

Kur flasim për të gjitha modelet e reja të biznesit, Stephane vuri në dukje një nevojë të vazhdueshme për lidhje emocionale. Kjo, së bashku me nevojën tonë për një marketing më të orientuar, u bënë temë e përsëritur në shumë sesione të tjera.
Paneli me katër udhëheqës të industrisë solli shumë pikëpamje të forta, veçanërisht në lidhje me të pjesen dixhitale/ të dhënat.

Fokusi në përvojën e klientit ka shumë nisma ‘dixhitale’, duke përfshirë analiza më të thella, dhe një përdorim të mundshëm në rritje të zgjidhjeve të AI dhe Blockchain. Megjithatë, shpejtësia e adoptimit në industrinë tonë nuk është e mirë; duhet të ndalojmë trajtimin e ‘dixhital’ si një subjekt i më vete – është integral!

Paneli foli edhe për ndryshimin e formateve të eventeve dhe nevojat për një audience më të re te ekspozitave tregtare (a nuk mbajmë të dhëna mbi profilet e moshave?). Megjithatë, koncepti i ‘festivalizimit’ duket i kufizuar dhe duhet të ndryshohet për të pasqyruar një gamë më të gjerë të përvojës së klientit. Një deklaratë përfundimtare e fortë në këtë seancë ishte se mjedisi i bashkimeve dhe blerjeve të kompanive (M&A) nuk mund të mbështesë shumëfishët e lartë, me një rrezik potencial për cilësinë e eventeve.

Këtë vit, Prezantimi i gjerë i Next Generation Leadership (NGL) përfshinte disa mesazhe të fuqishme: rritje të rëndësinë të Marketingut të Bazuar në Personalitet (i lidhur me përvojat e përgjithshme të konsumatorëve); dhe nevoja për qasje më të strukturuara për talent (duke marrë parasysh 99% prej nesh janë gjendur në këtë industri rastësisht, e në mënyrë të paplanifikuar). Ky grup është një shpallje e mirë për të tërhequr kandidatë të NGL per 2019.

Nga sesionet e shumta, do të theksoja dy.

  • Së pari, prezantimi i përvojave dhe pritshmërive të vizitorëve globale ishte një pamje e parë e studimit të UFI-së dhe Explori-t për mbi 13,000 pjesëmarrës. Variacionet e moshës (në vend të vjetërsisë) ishin të rëndësishme dhe ne mirëpresim analiza të mëtejshme.
  • Së dyti, hulumtimi i grave në industrinë e ekspozitave ishte interesante, duke çuar në një pikë kyçe të marrjes së më shumë grave në role drejtuese (NB: President i ardhshëm i UFI do të jetë Mary Larkin).

Së fundi, Kozmonauti Sergej Ryazanski ishte një frymëzim kryesor – fryma e Gagarin’s Поехали! (Shkojme!). Një shkencëtar së pari, e pastaj edhe një kozmonaut, Sergei i mposhti sfidat, disa kërcënime karriere, për të punuar në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës, një qasje menaxhimi holistik për eksplorimin e hapësirës.

Në përgjithësi, me 450+ delegatë nga 54 vende, ka pasur nivele të larta të rrjetëzimit në Kongresin UFI të këtij viti. Sigurisht, shumë delegatë pëlqyen vendndodhjen.

Për më shumë, lexoni: www.exhibitionworld.co.uk

UFI, Explori paraqesin studimin më të madh të kryer ndonjëherë mbi ekspozitat: Këndveshtrimet e Vizitorëve në nivel Global

  • Të dhëna nga më shumë se 13,000 vizitorë të ekspozitave tregtare në të gjithë globin, tregojnë modele te ndryshueshme pritshmërie.
  • Ekspozitat tregtare shihen si kanale të qëndrueshme biznesi, por kanalet e tjera konkurruese mund të kenë një rritje edhe më të shpejtë.
  • Megjithëse vihet re një prirje drejt “festivalizimit”, vizitorët e sotëm vlerësojnë më tepër përmbushjen e objektivave te biznesit sesa argëtimin.
  • Problematikat konkrete të vizitorëve kanë të bëjnë kryesisht me veprimet e lehta për t’u administruar nga organizatorët dhe qëndrat expo.

Vizitorët e Ekspozitave Tregtare në nivel global, në përgjithësi, raportojnë se janë të kënaqur me ekspozitat/panairet që ata ndjekin – por në të njëjtën kohë, 22% deri në 27% e vizitorëve nga tregjet e maturuara ndjejnë se ekspozitat janë “duke u përkeqësuar”. Gjithashtu, sipërmarrësit e rinj që marrin pjesë në ekspozita të tilla, kanë prirjen të kërkojnë që ekspozitat tregtare të bëhen më zbavitëse, gjithmonë me kusht që vazhdojnë t’u mundësojnë atyre plotësimin e nevojave të biznesit.

Këto janë disa nga zbulimet thelbësore të Studimit Global të Vizitorëve 2018/19, të publikuar kohët e fundit dhe të ndërmarrë bashkërisht nga UFI – Shoqata Globale e Industrisë Ekspozuese dhe Explori – specialistët e hulumtimit të eventeve.

Duke u mbështetur në kombinimin e rrjetit unik global të UFI-t dhe shtrirjes globale të bazës klientele dhe kërkimore të Explorit, studimi Këndveshtrimet e Vizitorëve në nivel Global 2018/19 ofron raportin më të plotë mbi vizitorët e ekspozitave tregtare. Studimi bazohet në analizën e më shumë se 13,000 përgjigjeve nga vizitorët e ekspozitave tregtare, të kombinuara me intervista të hollësishme me 29 drejtues eventesh dhe specialistë marketingu.

Studimi në fjalë përfshin mjaft njohuri dhe të dhëna nga profesionistë brenda industrisë së ekspozitave tregtare:

  • Në nivel global, shkalla e përgjithshme e kënaqshmërisë për ekspozitat tregtare është 3.86 (nga 5.00), dhe rezultati i promotorit neto është +7. Të dyja këto vlera kanë mbetur të qëndrueshme gjatë tre viteve të fundit. Organizatorët duket se po bëjnë një punë të efektshme në ruajtjen e kënaqësisë së vizitorëve dhe përkrahjes; megjithatë vizitorët nga tregjet e zhvilluara po tregojnë më tepër shenja lodhjeje nga modeli tradicional i ekspozitave tregtare sesa nga tregjet në zhvillim.
  • Vizitorët i vlerësojnë kanalet e ekspozitave tregtare “si më të mirat” përsa i përket aftësisë për të operuar / takuar njerëz, për të blerë / përfituar produkte, për të mësuar / përditësuar me trendet e fundit të industrisë dhe për të gjetur ide / risi të reja.
    Megjithatë, vizitorët shprehen se me kalimin e kohës do të përdorin kanale të tjera në një shkallë më të lartë sesa kanalet e ekspozitave tregtare;
  • Aftësia për të gjetur ide dhe zgjidhje të reja ndikon shumë në kënaqësinë e përgjithshme të vizitorëve. Prandaj, aksesi ndaj një numri të përshtatshëm të ekspozuesve cilësorë mbetet një faktor kyç për vizitorët. Paralelisht, modeli tradicional i ekspozitave tregtare duhet të evoluojë për të përmbushur nevojat e publikut, që gjithnjë janë në ndryshim; preferencat e vizitorëve më të rinj dhe atyre nga tregjet në zhvillim, kanë filluar të ndryshojnë barazpeshën e tanishme; qasja ndaj qëndrueshmërisë gjithashtu bëhet një faktor detyrues në disa raste.
  • Sipas këndvështrimit të organizatorëve, vizitorët dëshirojnë të kenë një përvojë më të këndshme dhe kjo korrespondon me ato fusha që i irritojnë vizitorët më tepër. Në krye të listës qëndrojnë: hapësirat për t’u ulur, kateringu dhe koha e pritjes. Aksesi i internetit renditet në vend të nëntë në listën e pakënaqësive, por kjo ka më tepër gjasa të konsiderohet si problem nga vizitorët më të rinj.
  • Pavarësisht se teknologjia e pranishme tek eventet, në shumë drejtime mund të ketë një efekt pozitiv në përvojën e vizitorëve, ende ekziston një mungesë e përgjithshme e ndërgjegjësimit, funksionalitetit dhe ekzekutimit që aktualisht i kufizon vlerat e saj si për organizatorët, ashtu edhe për vizitorët.

Kai Hattendorf, drejtori menaxhues/kreu i UFI-t, u shpreh: “Ky studim konfirmon rolin qendror të ekspozitave tregtare për vizitorët, si kanali i përzgjedhur për zhvillimin e bizneseve të tyre. Përveç se nxjerr në pah elementët kryesorë që përmirësojnë përvojën e vizitorëve dhe ndikimin e moshës së tyre, studimi gjithashtu raporton disa dallime të rëndësishme rajonale dhe tregon qartë se si organizatorët mund të trajtojnë elementët kryesorë që ndikojnë në mënyrën se si vizitorët i përjetojnë ekspozitat/panairet.

Sophie Holt, drejtoresha e Strategjisë Globale të Explorit dhe autore e raportit, shtoi: “Këndvështrimet e Vizitorëve në nivel Global” është studimi më i gjerë që kemi ndërmarrë gjatë partneritetit tonë me UFI-n dhe jemi të kënaqur nga mbështetja që na kanë dhanë organizatorët anembanë botës duke na ndihmuar për të siguruar një bazë kaq të gjerë sondazhi për studimin tonë. Dua të falënderoj të gjithë organizatorët që morën pjesë, veçanërisht ata që ndanë me ne përvojat, shpresat dhe pakënaqësitë e tyre gjatë intervistave kërkimore. Gjithashtu, gjatë vitit të ardhshëm, mirëpresim shkëmbimin e mendimeve mbi raportin, në të mirë të industrisë”.

Për studimin Këndveshtrimet e Vizitorëve në nivel Global 2018, janë analizuar 13,000 përgjigje nga vizitorët e tregtisë në 135 shtete te ndryshme, së bashku me një meta-analizë nga baza globale e të dhënave të Explorit, që përfshin reagimet e vizitorëve nga më shumë se 1,600 ekspozita tregtare. Studimi “Këndvështrimet e Vizitorëve në nivel Global” është hartuar dhe shkruar bashkarisht nga UFI dhe Explori. Raporti mbështetet nga Shoqëria e Organizatorëve të Pavarur të Ekspozitave (SISO). Seria e hulumtimit deri tani përfshin tri rishikime të thella të pritshmërive që kanë ekspozuesit dhe vizitorët ndaj organizatorëve dhe vendeve të ekspozimit.

Një përmbledhje e hulumtimit është në dispozicion pa pagesë në www.ufi.org/research.
Raportet e plota janë në dispozicion për të gjithë anëtarët e UFI në zonën e Anëtarëve të UFI në faqen e internetit: http://members.ufi.org/members_access.aspx.

Zhvillimi i Nevojave të Tregtisë së lirë dhe Mësime të Tjera nga Historia

Tregtia e lirë globale nuk është menyra natyrore e gjërave, ndaj do perkujdesje dhe të mirembahet. Sophus Reinert dhe Dante Roscini diskutojnë për tregtinë përgjatë kohërave dhe atë që na mëson historia.

Pyetje: Cilat modele dalin nga historia që mund të na ndihmojnë të kuptojmë më mirë se ku jemi sot?

Sophus Reinert: Për shumë njerëz, globalizimi është teleologjik, diçka që domosdoshmërisht bëhet më e fortë në kohë dhe çon në një botë gjithnjë e më të ndërlidhur ekonomikisht, por historia na thotë se kjo nuk është e vërtetë. Ka raste kur globalizimi merr një hap prapa. Nga viti 1850 deri më 1914 kishte një revolucion teknologjik: Me telegrafin, papritmas mund të komunikohej nga Zelanda e Re në Londër për disa sekonda, dhe ftohja (frigoriferimi) mundësoi të kishte gjalpë të Zelandës se Re në Londër. Një shpërthim i tregtisë dhe rrjedhës së kapitalit krijoi një botë që dukej në shumë mënyra si e jona.

Megjithatë, edhe në fillim të shekullit të 20-të, mbetën tensionet e rritjes së pabarazisë dhe konkurrencës së pagave në një kontekst të rivalitetit ndërkombëtar të pamëshirshëm. Në fund një e shtënë në Sarajevë vrau Kryepeshkopin Ferdinand dhe filloi Luftën e Parë Botërore dhe të gjitha u shembën. Si përqindje të PBB-së, ne nuk u kthyem në ato nivele të mëparshme të flukseve të kapitalit global deri në vitet 1990. Tregtia e lirë globale nuk është rendi natyror i gjërave. Globalizimi është një projekt, dhe projektet duhet të mbahen.

Dante Roscini: Tregtia ka pasur peripecitë në histori, si me merkantilizmin – ideja se një shtet do të ishte më mirë duke e bërë shtetin fqinj më të varfër – e cila mbizotëronte në Evropë për shekuj me radhë dhe çoi në shumë luftëra. Globalizimi u rrit në fillim të viteve 1900 deri në Depresionin e Madh, kur pamë vende të mbyllen per veten e tyre. Akti tarifor i mbrojtjes Smoot-Hawley i vitit 1930 shpuri në hakmarrje në të gjithë botën dhe tregtia kaloi në një spirale rënëse që përkeqësoi krizën.

“Një gjë që ne rimësojmë, është se fitimet nga tregtia nuk do të thonë se domosdoshmërisht të gjithë fitojnë”.

Pas Luftës së Dytë Botërore, bota kërkonte një zgjidhje për mungesën e institucioneve multilaterale për të qeverisur tregtinë duke krijuar Marrëveshjen e Përgjithshme të Taksave dhe Tregtisë – e cila më vonë u bë OBT.

Reinert: Një gjë që ne vazhdojmë të rimësojmë është se fitimet nga tregtia nuk do të thotë që të gjithë fitojnë. Është e qartë se tregtia globale gjatë dekadave të fundit ka gjeneruar më shumë pasuri sesa çdo periudhë e mëparshme në historinë njerëzore. Por nëse shikoni, në përqindje, se sa nga ajo ka shkuar në klasën e mesme të re në Azi, Indi dhe Kinë – dhe jo në klasën e mesme të punës në botën e zhvilluar – këtu e sheh revoltën. Duke pasur parasysh rëndësinë e stabilitetit të projektit të globalizimit, mund të na duhet të shqyrtojmë sërish pasojat politike të shpërndarjes.

Roscini: Nuk ka dyshim se ka një fitim të përgjithshëm. Por pyetja është, kush fiton? Kush humbet? Interesat e përqendruara që ndikohen negativisht nga tregtia e lirë në disa industri apo rajone, çojnë në kërkesa për mbrojtje nëpërmjet barrierave tregtare. Politikanët i shohin këto kërkesa dhe më pas ne jemi dëshmimtarë të tregëtisë periodike. Lufta e Catfish-it është një shembull i famshëm që hedh poshtë Misisipi Delta, ku shumë njerëz të varfër jetojnë jashtë industrisë së Catfish-it, kundër Mekong Delta, ku ke të njëjtën gjë. Prodhuesit amerikanë mendonin se po kërcënoheshin nga peshq të lirë nga Vietnami dhe politikanët vendës dolën deri në Washington, gjë që imponoi një sërë barrierash tregtare. Shpenzimet mbulohen nga interesa të shpërndara, duke përfshirë edhe konsumatorin, i cili përfundon duke paguar çmime më të larta.

Zakonisht si janë zgjidhur konfliktet tregtare dhe pse është kaq e vështirë për të arritur atje?

Reinert: Një pjesë e madhe e punës sime është në periudhat e mëhershme, kur luftërat tregtare ishin fjalë për fjalë luftëra – kur anglezët donin të dominonin hollandezët dhe ata vepruan. Ne nuk jemi në atë botë më, por është një kujtesë e dobishme se sa të larta mund të jenë rreziqet.

Roscini: Normalisht palët arrijnë një marrëveshje, idealisht nën patronazhin dhe sipas rregullat e OBT-së. Problemi është se në ditët e sotme luftërat tregtare mund të kenë pasoja të paqëllimshme që e komplikojnë zgjidhjen e tyre. Zinxhirët e furnizimit global janë tepër komplekse. Kur një telefon dizenjohet në Amerikë dhe bashkohet si produkt në Kinë me furnizime nga 30 vende të tjera, nga cili vend është produkti final?

“Përpjekja për menaxhim të flukset tregtare në çdo produkt specifik përmes tarifave ose barrierave, prek shumë elementë të tjerë me efekte që janë të vështira për t’u parashikuar.

Reinert: Për mijëvjeçarë, shumica e tregtisë ishte ose në lëndë të parë ose në mallra të gatshme. Deri kohët e fundit, një tarifë për makinat ishte për të ndaluar importin e makinave të përfunduara. Por sot, shumë tregti ka të bëjë me mallra të ndërmjetme që mund të shkëmbehen përtej kufijve. Pra, edhe politika e të kuptuarit të tarifave, qëllimeve dhe pasojave të tyre, është shumë më e errët. Ajo kërkon një lloj shumë të ndryshëm angazhimi, me atë që dikur ishte një mjet mjaft i hapur.

Që ne jetojmë në një botë të shteteve të pavarura politikisht por ende të ndërvarura ekonomikisht, dihej që në kohën e Adam Smith. Për sa kohë që jetojmë në atë botë, do të detyrohemi të përballojmë këto sfida. Nuk mund të rrimë dhe të presim një ekonomi botërore gjithnjë në rritje, më të pasur dhe më paqësore. Një sistem ndërkombëtar duhet të rritet. Ne nuk duhet ta nënvleresojmë këtë të fundit – kjo është ajo cka kemi mësuar. Përsëri.

Burimi: Harvard Business Review; Fillimisht u shfaq në Buletinin e Shkollës së Biznesit të Harvardit.